fa تأثیر لجن فاضلاب و کیلیت بر رفتار شیمیایی فلز سنگین نقره در دو خاک آهکی و غیرآهکی عمومی Ggeneral پژوهشي Research امروزه سمیت نقره و سرنوشت زیست محیطی آن مورد بحث و چالش است. با این‌که مطالعات بسیاری در مورد مقدار کل نقره در خاک صورت گرفته، گونه‌‌بندی این فلز در خاک به ویژه در خاک آهکی مطالعه نشده است. بنابراین هدف این مطالعه بررسی رفتار شیمیایی این فلز سنگین در دو خاک آهکی و غیرآهکی تعریف شد. آزمایش به شکل فاکتوریل با طرح کاملاً تصادفی با تیمار‌‌های نقره (0 و 15 میلی‌‌گرم بر کیلوگرم)، لجن فاضلاب (0 و 20 تن در هکتار) و EDTA (صفر و 5/0 درصد‌‌) در دو زمان 30 و 60 روز با سه تکرار و عصاره‌‌گیری پی‌‌درپی با 8 مرحله (تبادلی، کربنات، فلز- ماده آلی، اکسید منگنز، آلی، اکسید‌‌های فلزی بی‌شکل، اکسید‌‌های آهن کریستالی و باقی‌مانده) انجام شد. نتایج نشان داد که افزودن نقره به خاک غیرآهکی باعث توزیع دوباره آن در اجزای تبادلی (34%)، آلی (33%) و باقی‌مانده (17%) شد. در خاک آهکی نقره تبادلی و باقی‌مانده پس از 30 روز و نقره آلی در پایان انکوباسیون افزایش یافت. افزودن نقره به خاک‌‌ها باعث افزایش تحرک این فلز شد ولی تیمار‌های لجن فاضلاب و زمان رفتاری متفاوت نشان دادند. نقره در خاک آهکی تیمار شده با EDTA نسبت به خاک غیرآهکی حلالیت بیشتری نشان داد. به نظر می‌رسد این مشاهده از لحاظ زیست محیطی برای خاک آهکی آلوده به فلز سنگین نقره قابل توجه و بررسی است. Silver toxicity and its fate in the environment are currently being debated and are important as challenging research topics. Even though there are several studies on its total content in soils, fractionation of Ag especially in calcareous soils has not been investigated. Therefore, to provide fundamental information on the chemical behavior of Ag in calcareous and noncalcareous soils, we studied 8-step chemical fractions of Ag (i.e., EXCH, CARB, Me-Org, re-MeOx, H2O2-Org, am-MeOx, cr-FeOx, and RES) after 30 and 60 days of incubation in soils amended with Ag (0 and 15 mg kg-1), sewage sludge (0 and 20 t ha-1) and EDTA (0 and 0.5%). Experimental results showed that redistribution of Ag in spiked noncalcareous soils was EXCH (34%), H2O2-Org (33%) and RES (17%). In calcareous soils, after 30 days, EXCH- and RES-Ag increased but at the end of 60 days H2O2-Org-Ag increased. Based on our data, we could conclude that addition of Ag results in an increase of Ag mobility in soils but incubation and sewage sludge may have adverse effect on its mobility. In contrast to noncalcareous soil, EDTA in calcareous soil resulted in higher Ag mobility. This may have environmental implications in Ag polluted calcareous soils. آلودگی، عصاره‌‌گیری پی‌‌درپی، لجن فاضلاب، نقره، EDTA Pollution, Sequential extraction, Sewage sludge, Ag, EDTA 117 126 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1035-2&slc_lang=fa&sid=1 M. Esfahani Moghaddam مریم اصفهانی مقدم esfahanimoghaddam@gmail.com Yes A. Fotovat امیر فتوت No GH. Haghnia غلامحسین حق‌نیا No