fa اثر عملیات آبخیزداری بر خصوصیات سیل عمومی Ggeneral پژوهشي Research روند وقوع سیل در سال‌های اخیر حاکی از آن است که اکثر مناطق کشور در معرض تهاجم سیلاب‌های مخرب قرار دارند و ابعاد خسارات و تلفات جانی و مالی سیل در حال افزایش است. اقدامات آبخیزداری یکی از راه‌های برتر و مناسب در تعدیل خطرات سیلاب است. تأثیر اقدامات آبخیزداری، از دیدگاه‌های مختلف قابل بررسی است. در این تحقیق سعی بر آن است تا با ارزیابی کمی خصوصیات سیل، تأثیر مستقیم اجرای عملیات آبخیزداری در دو دوره قبل و بعد روی سیل بررسی گردد. لذا با بررسی هیدروگراف روزانه دوره‌های مورد بررسی در ایستگاه‌های هیدرومتری تمر و حاجی قوشان، نتایج تجزیه و تحلیل سیلاب‌ها مشتمل بر تعداد وقوع سیل، درصد فراوانی وقوع سیل در ماه‌ها و فصول مختلف تعیین شد. هم‌چنین مقادیر میانگین زمان تداوم، اوج و فروکش سیل‌ها، میانگین و حداکثر دبی اوج سیل‌های دیده شده بررسی شدند. بر اساس بررسی‌های انجام شده روی سیلاب‌های رخ داده، روند وقوع سیلاب‌ها، از یک حالت نسبتاً افزایشی برخوردار بوده است. در دوره بعد از اجرای اقدامات آبخیزداری تعداد سیلاب‌ها در دو ایستگاه هیدرومتری افزایش داشته است، در حالی که عملیات آبخیزداری روی همه مؤلفه‌های سیلاب تأثیر مثبت داشته به طوری که زمان تداوم را به میزان 5/0% افزایش، زمان فروکش، زمان تا اوج سیلاب و مقدار دبی اوج را 90/7% ، 98/21% و 70% را کاهش داده است. به طور کلی زمانی که میزان عملیات آبخیزداری به نسبت سطح حوزه آبخیز کم نباشد تأثیر عملیات آبخیزداری بر مؤلفه‌های سیلاب مثبت است. The occurrence trend of floods in recent years shows that the most of Iran regions located in attacks of destructive floods and loss of life and property of flood damages is increasing. Watershed management practices (WMPs) are one of the superior and appropriate solutions for flood hazards mitigation. The impact of WMPs can be investigated using different approaches. In this study, the direct impact of WMPs was investigated using quantitative evaluation of flood characteristics for two periods, pre and post periods of measures implementation. Therefore, daily hydrograph of investigated periods and the results of flood analyses including number of floods occurrence, flood frequency percent in the different months and seasons were determined in Hajighoshan and Tamar hydrometery stations. Also, the mean continuing, rise and subsidence time of floods and maximum peak discharge of observed floods were investigated. The research results showed that the occurrence trend of floods had relatively increased. The number of floods has increased in post periods of measures implementation in two hydrometery stations, while WMPs effect on all flood characteristics were positive, as the continuing time of floods has increased with 0.5%, rise and subsidence time of floods and maximum peak discharge of floods have decreased with 7.9%, 21.98% and 70%, respectively. Totally, if WMPs volume pre watershed area isn't low, WMPs effect on flood characteristics will be positive. ارزیابی کمی, آبخیز حاجی قوشان, اقدامات آبخیزداری, خصوصیات سیل Quantitative evaluation, Hajighoshan watershed, Watershed management practices, Flood characteristics. 199 215 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2188-1&slc_lang=fa&sid=1 Y. Nabipoor یوسف نبی پور nabipoor.yosef@gmail.com No M. Vafakhah مهدی وفاخواه vafakhah@modares.ac.ir Yes H. R. Moradi حمیدرضا مرادی hrmoradi1340@yahoo.com No