fa بررسی اثر سطوح کود نیتروژن و زمان تقسیط آن بر عملکرد دانه و برخی صفات زراعی کلزا (رقم هایولا 401) در کشت پاییزه در گیلان عمومی Ggeneral پژوهشي Research به منظور تعیین مقادیر مناسب کود نیتروژن و زمان مصرف بهینه آن جهت دستیابی به عملکرد دانه و روغن بالا در کلزا ( رقم هایولا 401) آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار در اراضی شالیزاری مؤسسه تحقیقات برنج کشور در رشت به مدت دو سال زراعی اجرا شد. فاکتورهای مورد آزمایش شامل مقادیر کود نیتروژن در 5 سطح صفر ،60، 120، 180 و240 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار و زمان مصرف کود نیتروژن (تقسیط) در 5 سطح شامل تماماً هنگام کاشت، زمان کاشت + زمان ساقه رفتن، زمان کاشت + زمان ساقه رفتن + قبل از گلدهی، زمان 4-3 برگی + زمان ساقه رفتن + قبل از گلدهی و زمان کاشت + زمان 4-3 برگی + زمان ساقه رفتن + قبل از گلدهی در نظر گرفته شدند. نتایج تجزیه‌های آماری نشان داد که بین مقادیر کود نیتروژن، مقادیر 240 و 180 کیلوگرم در هکتار به‌ترتیب با میانگین 2596 و 2505 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را به خود اختصاص دادند و در یک گروه قرار گرفتند. در بین زمان‌های مصرف نیتروژن، مصرف در زمان زمان کاشت + زمان ساقه رفتن + قبل از گلدهی بیشترین عملکرد دانه و روغن را به ترتیب با میانگین‌های 3/2155 و 5/986 کیلوگرم در هکتار دارا بود. بیشترین درصد روغن متعلق به تیمار شاهد بدون کود و بیشترین عملکرد روغن متعلق به مقادیر نیتروژن 180 و 240 کیلوگرم در هکتار بود. هم‌چنین تیمار 240 کیلوگرم نیتروژن با 3/206 روز طول دوره رویش بیشتری داشت. نتایج به‌دست آمده از آزمایش نشان داد که بین مقادیر 180 و 240 کیلوگرم نیتروژن در هکتار از نظر عملکرد دانه و روغن اختلاف معنی‌داری وجود نداشته و از این رو مصرف 180 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به دلیل اهمیت اقتصادی صرفه‌جویی در مصرف کود نیتروژن و کاهش خطرات آبشویی و جلوگیری از آثار مخرب آلاینده‌های زیست محیطی توصیه می‌شود To determine the proper nitrogen fertilizer rates and its application times for achieving high grain and oil yields of rapeseed cultivar, Hyola 401, a research was carried out in paddy fields of Rice Research Institute of Iran in Rasht during two cropping seasons. A factorial experiment was conducted in a completely randomized block design with three replications. The experimental factors were pure nitrogen fertilizer rate at five levels of 0, 60, 120, 180 and 240 Kg ha-1 and fertilizer application times at five levels of all fertilizer at planting 1/3 at planting + 2/3 in stem elongation 1/3 at planting + 1/3 in stem elongation + 1/3 before flowering 1/3 in 3-4 leaf stages + 1/3 in stem elongation +1/3 before flowering 1/4 at planting + 1/4 in 3-4 leaf stages + 1/4 in stem elongation + 1/4 before flowering. The results of statistical analyses showed that from amony nitrogen rates, application of 240 Kg N ha-1 and 180 Kg N ha-1 with average production of 2505 Kg ha-1 and 2596 Kg ha-1 respectively showed the highest grain yield and were in the same group. of Nitrogen application times, application of 1/3 at planting + 1/3 in stem elongation + 1/3 before flowering had the highest grain and oil yields with average of 2155.3 Kg ha-1 and 9865 Kg ha-1, respectively. Maximum oil percentage was observed in control treatment (without N-fertilizer application) and the highest oil yield was obtained for nitrogen rates of 180 and 240 Kg ha-1. Also, the highest growth period was observed for the treatment of 240 Kg nitrogen with 206.3 days. The results showed that nonsignificant difference exists between the nitrogen rates of 180 and 240 Kg ha-1 in grain and oil yields. Therefore, the rate of 180 Kg ha-1 is recomended due to less fertilizer consumption and prevention of destructive effect on the environment کلزا، نیتروژن، تقسیط، اجزای عملکرد دانه، شالیزار Rapeseed, Nitrogen, Application time, Grain yield component, Paddy field. 199 212 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1069-3&slc_lang=fa&sid=1 M. Rabiee محمد ربیعی Rabiee_md@yahoo.co.uk Yes M. Kavoosi مسعود کاوسی No P. Tousi Kehal پری طوسی کهل No