fa مقایسه ارقام مختلف گندم بهاره از لحاظ پاسخ به کوددهی آهن در یک خاک آهکی عمومی Ggeneral پژوهشي Research این پژوهش به منظور ارزیابی تحمل به کمبود آهن 30 رقم گندم بهاره در مزرعه تحقیقاتی رودشت اصفهان به صورت آرایش کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. عامل اصلی در آزمایش را دو سطح بدون مصرف کود و کوددهی 20 کیلوگرم سکوسترین آهن 138 (6%) در مرحله کاشت و شروع رشد فعال بهاره تشکیل داد. بررسی ارقام گندم از نظر عملکرد دانه در شرایط کوددهی و بدون کوددهی آهن نشان می‌دهد در اثر مصرف 20 کیلوگرم سکوسترین آهن، عملکرد دانه حدود 14 درصد افزایش یافت. با مصرف آهن عملکرد دانه در همه ارقام گندم مورد مطالعه به جز رقم روشن افزایش یافت. بر‌اساس نتایج به‌دست آمده، شاخص‌های میانگین بارآوری، میانگین هندسی بارآوری و تحمل به تنش مناسب‌ترین شاخص‌ها برای شناسایی و معرفی ارقام متحمل به کمبود آهن بودند. همبستگی هر سه شاخص با عملکرد دانه در هر دو شرایط کمبود و کوددهی آهن مثبت و در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. با شاخص تحمل به تنش، ارقام مورد مطالعه بر اساس پاسخ به کوددهی و پتانسیل عملکرد به گروه‌های مختلف دسته‌بندی شدند. بر‌اساس هر سه شاخص، رقم قدس، متحمل‌ترین و رقم فلات حساس‌ترین رقم به کمبود آهن بود This study was conducted in Rudasht Research Farm Isfahan, to evaluate tolerance to iron (Fe) deficiency of 30 spring wheat genotype, using split plots in a randomized complete block design with three replications. Main plot consisted of two Fe levels (0 and 20 kg Fe ha-1 applied as FeEDDHA at planting and beginning of vegetative growth). Grain yield increased by 14% following the application of 20 kg Fe ha-1 as FeEDDHA. Application of Fe significantly increased grain yield of all wheat genotypes except for Rushan. The result indicated that Mean Productivity (MP), Geometric Mean Productivity (GMP) and Stress Tolerance Index (STI) were the most suitable indices for identifying and selecting Fe-deficiency tolerant wheat genotypes. By using both treatments with and without added Fe, grain yield showed significant (P < 0.01) positive correlation with MP, GMP and STI. The STI could divide the studied wheat genotypes in different groups based on both their response to fertilization and grain yield potential. Therefore, the STI was the best index to identify Fe deficiency tolerant genotypes. Based on the three indices, Ghods and Falat genotypes were the most tolerant and sensitive genotypes to Fe deficiency, respectively شاخص تنش، گندم، آهن، کمبود، تحمل Stress indicator, Wheat, Iron, Deficiency, Tolerance. 99 107 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2177-2&slc_lang=fa&sid=1 A. H. Khoshgoftarmanesh امیر حسین خوشگفتارمنش No E. S. Razizadeh الهام السادات رضی‌زاده No H. R. Eshghizadeh حمیدرضا عشقی‌زاده hamid.eshghizadeh@gmail.com Yes H. R. Sharifi حمیدرضا شریفی No GH. Savaghebi غلامرضا ثواقبی No D. Afiuni داود افیونی No M. Tadayonnejad مسعود تدین‌نژاد No