fa تأثیر روش کاربرد، اندازه ذرات و میزان زئولیت بر نگهداشت نیترات در خاک آبیاری شده با پساب شهری عمومی Ggeneral پژوهشي Research استفاده از زئولیت به منظور جلوگیری از شستشوی نیترات در خاک کشاورزی مورد توجه است. در این تحقیق، بررسی تأثیر روش، مقدار کاربرد و اندازه زئولیت بر جذب نیترات پساب در خاک مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش‌ها روی 6 تیمار مختلف نحوه استفاده از زئولیت شامل، دو روش کاربرد (مخلوط و لایه‌ای)، دو نوع اندازه ذره (بین 125 و 63 میکرون و کوچکتر از 63 میکرون) و دو مقدار مختلف (2 و 4 درصد) در داخل 27 ستون پی وی سی با قطر اسمی (خارجی) 11 سانتی‌متر و ارتفاع 60 سانتی‌متر انجام شد. این آزمایش‌ها مشتمل بر 8 تیمار و 3 تکرار بود. تزریق پساب به داخل خاک 13 مرتبه با تناوب هفتگی تکرار شد. در دور آبیاری یک، چهار، نه و سیزدهم از پساب ورودی و زه‌آب خروجی از هر ستون نمونه‌گیری و میزان نیترات تعیین شد. نتایج نشان داد که راندمان جذب نیترات در تیمار‌های مخلوط و لایه‌ای نسبت به تیمار شاهد به طور میانگین به ترتیب 28/164 و 73/350 درصد افزایش داشت. با توجه به تجزیه آماری اثر روش کاربرد زئولیت، دور آبیاری، اندازه ذرات زئولیت، مقدار زئولیت به کار رفته بر راندمان جذب نیترات توسط خاک و زئولیت در سطح یک درصد معنی‌دار شد و با ریزتر شدن اندازه ذرات و افزایش میزان کاربرد زئولیت جذب نیترات توسط خاک به طور معنی‌داری افزایش یافت. همچنین نتایج نشان داد با افزایش دور آبیاری میزان جذب نیترات در خاک کاهش می‌یابد. Zeolites are substances that have been renowned for their remarkable nitrogen adsorption capacity resulting of decrease in leaching rate of soil nitrogen. This research was conducted to study the effect of the zeolite dosage, zeolite particle size and the method of application on the nitrate leaching of the soil irrigated by treated wastewater (TWW). All of the adsorption tests were carried out in a 27 PVC columns with 11 cm diameter and 60 cm length. The experiments were consisted of 9 treatments and 3 replications including 2 zeolite application method (mixed and layered), 2 zeolite’s grain size (63-125 and <63 micrometer) and 2 zeolite dosage (2 and 4 percent). Zeolite powders were added to the soil in mixed or layered fashion. The soil columns were irrigated 13 times with TWW in a weekly period. In the 4th, 9th and 13th irrigation event, three samples were taken from input and output TWW introduced to columns to measure the change in nitrate concentration. The results were shown that nitrate absorption rate was increased by average of 164.3% and 350.7% in mixed and layered treatments, respectively compared to the control. The result showed that zeolite application method, irrigation event, zeolite’s grain size and dosage were statistically significant on nitrate absorption efficiency (P<0.01). It shows that as the zeolite size decrease the soil nitrate adsorption increases significantly. It increases when the zeolite percentage increases. The result show that the soil nitrate adsorption decreases as the irrigation event increase and soil adsorption potential degraded with irrigation events. نیترات, زئولیت, پساب شهری, جذب, ستون خاک. Nitrate, Zeolite, Soil, Method of application, Sewage. 47 57 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1631-6&slc_lang=fa&sid=1 H. Taheri Sodejani هاجر طاهری سودجانی hajar_taheri2001@yahoo.com No S.H. Tabatabaei سیدحسن طباطبائی stabaei@agr.sku.ac.ir Yes M. Ghobadinia مهدی قبادی‌نیا mahdi.ghobadi@gmail.com No H. Kazemian حسین کاظمیان hosseinkazemian@gmail.com No