fa ارزیابی رابطه SCS در تعیین تلفات اولیه باران در حوضه های آبریز عمومی Ggeneral پژوهشي Research هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی رابطه تلفات اولیه باران (Ia) در حوضه های آبریز است که توسط سازمان حفاظت خاک آمریکا (SCS) ارائه شده است. بدین منظور حوضه آبریز دالکی در جنوب غرب ایران مورد بررسی قرار گرفت و با استفاده از GIS، مدل ریاضی HMS و تعدادی وقایع بارش – رواناب اتفاق افتاده در منطقه، ضمن واسنجی برخی از فراسنج ها از قبیل شماره منحنی (CN)، تلفات اولیه باران و ضرایب ماسکینگام (K و X)، مدل بارش – رواناب حوضه مورد نظر از طریق دو الگوریتم جستجوی شیب تک متغییر و نلدر و مید تهیه گردید. نتایج اولیه پژوهش نشان می دهد که استفاده از الگوریتم شیب تک متغییر در مرحله واسنجی و اعتباریابی مدل از دقت بهتری نسبت به الگوریتم نلدر و مید برخوردار می باشد. در ادامه با استفاده از فراسنج های شماره منحنی و تلفات اولیه باران واسنجی شده به روش الگوریتم جستجوی تک متغییر، ضریب بین تلفات اولیه باران با پتانسیل نگهداشت سطحی آب در هر یک از زیر حوضه ها تعیین گردید. نتایج حاصل از این مرحله از پژوهش نشان می دهد که حداقل، حداکثر و میانگین این ضرایب به ترتیب برابر با 0/13 ، 0/43 و 0/19 می باشد که حاکی از دقت بالای رابطه ارائه شده توسط سازمان حفاظت خاک آمریکا(Ia=0/2S) در تعیین تلفات اولیه باران در حوضه های آبریز می باشد. بنابراین در انجام فرآیندهای مدل سازی بارش- رواناب در این حوضه آبریز می توان به رابطه تلفات اولیه باران ارائه شده توسط SCS اعتماد داشت. The main scope of this research is evaluation of Soil Conservation Service Procedure in derivation of initial abstraction of precipitation in watershed scale. For this purpose Dalaki watershed which is located in south east of Iran was selected then by using hec-hms and GIS models and a number of observed rainfall runoff events some parameters like CN of watershed ,K and X of Muskingam method and initial abstraction of precipitation were calibrated through two different search algorithm of univariate and Nelder & Mead methods. The early results of this research indicated the superiority of Univariate search algorithm over the Nelder&Mead method both in calibration and also validation processes. Then using calibrated CN and Initial abstraction parameters which were derived through Univariate search algorithm, the factor between initial abstraction and potential retention of surface runoff (S) in each of sub basins were estimated. 0.13, 0.43 and 0.19 were derived as the above mentioned factor respectively for Minimum, Maximum and mean of the above mentioned factor in this step of the research which showed an acceptable compatibility to the offered factor of 0.2 by SCS. Then in rainfall runoff modeling process of this watershed SCS offers a reliable method of initial abstraction estimation. مدل بارش - رواناب, واسنجی, اعتباریابی, الگوریتم جستجو, ارزیابی تلفات اولیه باران. Rainfall-runoff, Modeling, Calibration, Validation, search algorithm, Initial abstraction evaluation. 109 121 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1951-2&slc_lang=fa&sid=1 R. Mohammadi Motlagh رضا محمدی مطلق mohammadimotlagh_reza@yahoo.com Yes N. Jalalkamali نوید جلال کمالی No A. Jalalkamali امیر جلال کمالی No