fa اثرات کشت طولانی مدت برنج بر برخی ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی و کانی‌شناسی رس خاک در منطقه یاسوج عمومی Ggeneral پژوهشي Research شالیزارها تأمین‌کننده نیاز تغذیه‌ای حدود نیمی از جمعیت جهان می‌باشند. تشکیل این خاک‌های تحت دخالت انسان مرتبط با عملیات شله‌کاری (پادلینگ)، رژیم‌های غرقاب و زه‌کشی، تشکیل کفه شخم و فرایندهای اکسایشی-کاهشی خاص می‌باشد. این مطالعه به منظور بررسی اثر کشت طولانی‌مدت برنج بر ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی و کانی‌شناسی رس در سه مزرعه برنج در منطقه یاسوج و مقایسه با اراضی بکر مجاور صورت گرفت. نتایج نشان داد که کشت طولانی‌مدت برنج موجب افزایش در میزان رس، کربن آلی، رطوبت اشباع، ظرفیت تبادل کاتیونی، کلاس فعالیت تبادل کاتیونی، هدایت الکتریکی و کاهش میزان کربنات کلسیم معادل خاک شده‌است. هم‌چنین این کاربری منجر به افزایش میزان آهن عصاره‌گیری‌شده با اگزالات ) (Feo، آهن کل) (Fet و کاهش میزان آهن عصاره‌گیری‌شده با دی-تیونات ) (Fed شده‌است. نوع کانی‌های رسی در دو کاربری تفاوت چندان زیادی را نشان ندادند. اما از نظر مقدار، در خاک‌های شالیزاری افزایش نسبتاً زیاد اسمکتیت به‌ویژه در افق‌های سطحی دیده شد. اسمکتیت تشخیص داده شده در خاک‌های شالیزاری دارای بار لایه‌ای کمتر و درجه تبلور بالاتر در مقایسه با خاک‌های غیر‌شالیزاری بوده است. تغییر شکل ایلیت و کلریت به کانی‌های انبساط‌پذیر دلیل احتمالی برای کاهش این کانی‌ها در خاک‌های شالیزاری است. Paddy soils provide the staple diet for nearly half of the world's population. The formation of the Anthrosols is induced by tilling the wet soil (puddling), flooding and drainage regimes associated with the development of a plow pan and specific redoximorphic features. The aim of this study was to evaluate the effects of long-term rice cultivation on physico-chemical properties and clay mineralogy of soils of three rice farms and compare the results with adjacent virgin lands in Yasouj region. Paddy soils exhibited larger contents of clay, organic carbon, saturation percentage, cation exchangeable capacity, cation exchange activity classes, electrical conductivity and lower content of calcium carbonate equivalent compared to non-paddy soils. This land use showed higher proportions of Feo, Fet and lower content of Fed. No such differences were noticed with the type of clay minerals in both land uses. Paddy soils contained greater amount of smectite, particularly in the surface horizons. Smectite in paddy soils exhibited lower layer charge and higher degree of crystallinity compared to non-paddy soils. Transformation of illite and chlorite to expandable minerals is a possible mechanism for lower amounts of these minerals in paddy soils. اکسید آهن، تغییر کاربری، خاک شالیزار، کانی رسی Fe-oxide, Land use change, Paddy soil, Clay minerals. 39 50 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1265-3&slc_lang=fa&sid=1 H. R. Owliaie حمیدرضا اولیایی h_owliaie@yahoo.com Yes Yasouj Univ دانشگاه یاسوج M.Najai Ghiri مهدی نجفی قیری No Shiraz Univ دانشگاه شیراز