fa مقایسه کارآیی گیاه‌پالایی با استفاده از سسبانیا (Sesbania acuelata)، روناس (Rubia tinctorum) و مرغ (Cynodon dactylon) و روش‌های شیمیایی در اصلاح یک خاک شور- سدیمی عمومی Ggeneral پژوهشي Research اصلاح خاک‌های شور با وسعت جهانی 831 میلیون هکتار، اقدامی مؤثر در افزایش تولیدات کشاورزی است. کشت گونه‌هایی از گیاهان مقاوم به شوری می‌تواند سبب افزایش حلالیت کلسیت و آزاد شدن کلسیم در محلول خاک و در نتیجه اصلاح خاک گردد. این تحقیق در قالب طرح کاملاَ تصادفی با آرایش کرت‌های خرد شده در ستون‌هایی پر شده از یک خاک شور- سدیمی ( 8/23 SAR= ،7/7=pHs، dS m-188/12=(ECe انجام شد. تیمار‌های آزمایشی شامل تیمار‌های تحت کشت روناس(Rubia tinctorum)، سسبانیا (Sesbania acuelata) و مرغ (Cynodon dactylon) و تیمار‌های شیمیایی گچ در دو سطح 50 و 100 درصد نیاز گچی و اسید سولفوریک به میزان اکی‌والانی برابر با نیاز گچی و یک شاهد، هر یک در سه تکرار اعمال شد. تمامی تیمارها با 41 لیتر آب شهری به‌طور یکسان و به‌مدت 30 روز در 8 مرحله آبشویی شدند. پس از آبشویی، ویژگی‌هایی شامل نسبت جذبی سدیم (SAR) و هدایت الکتریکی (EC) خاک، مقدار سدیم موجود در زهاب و مقدار سدیم جذب شده توسط گیاهان اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد گیاهان و بهسازهای شیمیایی به‌طور میانگین به‌ترتیب سبب 59 و 65 درصد کاهش SAR خاک نسبت به شاهد شدند. هم‌چنین، تیمارهای گیاهی به استثناء گیاه سسبانیا، سبب بیشترین مقدار آبشویی سدیم از خاک گردیدند که نشان‌دهنده نقش مؤثر این گیاهان در انحلال و آبشویی سدیم نامحلول یا تبادلی خاک است. با توجه به نتایج این تحقیق و نیز مزیت کشت گیاه جهت حفاظت خاک، گیاه‌پالایی را می‌توان به‌عنوان جایگزینی مناسب و سودمند برای اصلاح خاک‌های شور- سدیمی مورد توجه قرار داد. The reclamation of salt-affected soils which occur on 831×106 ha can be effective in increasing agricultural production. Cultivation of plant species which are resistant to salinity can improve the soil by increasing the solubility of calcite and releasing the calcium in soil solution. This study was conducted as a column experiment with a saline-sodic soil (SAR = 23.8, EC= 12.88 dS m-1, pH= 7.7, CaCO3= 15.15 %). Three plant treatments including Sesbania acuelata, Cyanodon dactylon and Rubia tinctorum, and three chemical treatments including gypsum in two levels (50% and 100% gypsum requirement) and sulfuric acid with a control were arranged. All treatments were replicated 3 times. The soil columns were similarly leached by 41 liters of tap water during 30 days in 8 stages. After leaching, SAR and EC in soil, the amounts of sodium in leachate and total amount of sodium in plants shoot were determined. Results showed that the SAR was decreased compared to control by the plant treatments and the chemical amendments by about 59% and 65%, respectively. Moreover, two plants of Cyanodon dactylon and Rubia tinctorum had maximum amount of leachate sodium, which shows an impressive role of these plants in dissolution and leaching of exchangeable or sediment sodium in comparison with the other treatments. According to salient performance of phytoremediation in improvement of physicochemical properties of soil compared to chemical amendments, phytoremediation can be recommended as a profitable low-cost and effective method for remediation of saline-sodic soils. آبشویی، خاک‌های شور- سدیمی، روش‌های شیمیایی، گیاه‌پالایی، نسبت جذب سدیم Chemical methods, Leaching, Phytoremediation, Saline-sodis soils, Sodium adsorption ratio. 97 106 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1889-1&slc_lang=fa&sid=1 N. Mazloom نجمه مظلوم najmeh_mazloom@yahoo.com Yes R. Khorassani رضا خراسانی No A. Fotovat امیر فتوت No Y. Hasheminezhad یوسف هاشمی نژاد No