fa پتانسیل نهشته‌های رسی طبیعی در جلوگیری از ورود کادمیم به گیاه کلزا عمومی Ggeneral پژوهشي Research یکی از راه‌های جلوگیری از ورود آلودگی ناشی از تجمع فلزات سنگین خاک به داخل گیاهان تثبیت این عناصر توسط رسوبات رسی در خاک‌های آلوده می‌باشد. این مطالعه با هدف بررسی پتانسیل رسوبات حاوی رس‌های اسمکتیت و پالیگورسکیت در جذب کادمیم و جلوگیری از ورود این فلز به داخل گیاه کلزا انجام شد. نمونه‌برداری رسوبات از دو منطقه واقع در استان اصفهان صورت گرفت. پس از تجزیه‌های فیزیکی و شیمیایی نمونه‌های رسوب، مشخص شد کانی غالب در رسوب 1 پالیگورسکیت و در رسوب 2 اسمکتیت است. آزمایش گلدانی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. هر واحد آزمایشی شامل یک گلدان 800 گرمی با سه بوته بود. در 27 گلدان، رس به عنوان بستر کشت و شن کوارتزی به‌عنوان پرکننده با نسبت 5 درصد به صورت رس 1 (پالیگورسکیت غالب) + شن کوارتزی، رس 2 (اسمکتیت غالب) + شن کوارتزی و شن کوارتزی (شاهد) خالص ریخته شد. برای آلوده کردن خاک با کادمیم از نمک کلرید کادمیم با غلظت‌های صفر، 5/2 و 5/7 میلی‌گرم بر کیلوگرم استفاده شد. آزمایش گلدانی ثابت کرد استفاده از رس‌هایی با کانی‌های غالب پالیگورسکیت و اسمکتیت برای تثبیت کادمیم در خاک‌های آلوده و جلوگیری از ورود آن به گیاه بسیار مفید است. کانی رسی اسمکتیت، نسبت به پالیگورسکیت میزان بیشتری از فلز کادمیم را جذب کرد . گیاهان کاشته شده در گلدان‌های حاوی رس اسمکتیت رشد رویشی بهتری نسبت به گلدان‌های حاوی رس پالیگورسکیت و شاهد داشتند. Stabilizing heavy metals in polluted soils is a method to prevent them from entering plants. Clay minerals are considered good sorbents for heavy metals due to their low cost, high abundance, easy manipulation and harmlessness to the environment. The objective of this study was to investigate the potential of clay deposits containing smectites and palygorskite to sorb cadmium and to reduce its movement into canola. Two selected deposits are located in the Isfahan Province. Physical and chemical characteristics of clay deposits were determined. The clay fraction was then separated from each deposit sample. This study showed that palygorskite was the dominant clay mineral in deposit sample 1 and smectites in deposit sample 2. These clays were then used as an amendment to plant growth medium. Pot experiment was carried out with canola (Brassica napus) as a test plant with 3 replicates. Treatments included three growth media: smectite + quartz sand, palygorskite + quartz sand and pure quartz sand (control treatment) under 3 Cd concentrations: 0, 2.5 and 7.5 ppm. Results obtained from the pot experiment indicated that deposits containing smectite and palygorskite were very useful in stabilizing cadmium in polluted soils and could prevent Cd from entering plant. Smectite clay mineral could retain a higher quantity of cadmium as compared to palygorskite. Plants in pots amended with smectite had a higher growth rate as compared to those in control and palygorskite amended pots. Cadmium accumulation in plant roots was much higher than that in shoot. Furthermore, the higher Cd concentration in growth media resulted in the higher amount of Cd uptake by the plant. رسوبات رسی, اسمکتیت, پالیگورسکیت, کادمیم, کلزا Clay deposits, Smectite, Palygorskite, Cadmium, Canola. 175 184 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1861-1&slc_lang=fa&sid=1 T. S. Taleghani طاهره سادات طالقانی tahereh_taleghani@yahoo.com Yes H. Khademi حسین خادمی No M. Afyuni مجید افیونی No