fa ارتباط اجزای روی با پاسخ‌های گندم ((Triticum aestivum L. در برخی خاک‌های آهکی تیمارشده و تیمارنشده با لجن فاضلاب عمومی Ggeneral پژوهشي Research مطالعه اجزاء روی در خاک امکان تعیین جزء یا شکل‌های قابل استفاده این عنصر را می‌دهد. در این تحقیق 10 نمونه خاک آهکی انتخاب و سپس خاک‌های تیمارنشده (شاهد) و تیمارشده با لجن فاضلاب (1٪ وزنی- وزنی) به‌مدت 1 ماه در رطوبت ظرفیت مزرعه خوابانده شدند. قبل از کشت، اجزاء روی در خاک‌های شاهد و تیمارشده تعیین، سه بذر در هر گلدان کشت و پس از 8 هفته بخش هوایی گیاهان برداشت شد. نتایج نشان داد که کاربرد لجن فاضلاب سبب افزایش تمام اجزاء روی شد. در خاک‌های شاهد، بین غلظت روی در گندم و روی تبادلی (**92/0 r=) و پیوندشده با اکسیدهای آهن و منگنز (*76/0 r=) همبستگی معنی‌داری وجود داشت. به‌علاوه روی پیوندشده با اکسیدهای آهن و منگنز با جذب روی همبستگی معنی‌داری (**86/0 r=) داشت. هم‌چنین در خاک‌های تیمارشده، پاسخ‌های گندم با روی تبادلی همبستگی معنی‌داری (**84/0-*71/0r=) داشتند. ماده خشک با روی پیوندشده با کربنات‌ها و پیوندشده با اکسیدهای آهن و منگنز همبستگی معنی‌داری (به‌ترتیب 69/0 و 75/0) داشت. جذب روی با مقدار روی پیوندشده با کربنات‌ها همبستگی معنی‌داری (*64/0r=) داشت. بنابراین در خاک‌های شاهد جزءهای تبادلی و پیوند‌شده با اکسیدهای آهن و منگنز و در خاک‌های تیمارشده جزءهای تبادلی، پیوندشده با کربنات‌ها و پیوند‌شده با اکسیدهای آهن و منگنز می‌توانند به‌عنوان اجزاء دارای قابلیت استفاده گندم به‌‌کار روند. Studying the distribution of Zn in the soils allows investigating their mobility and bioavailability. In this research, 10 calcareous soil samples were selected, and sewage sludge-amended (1% w/w) and -unamended (control) soils were incubated for 1 month. Before planting, fractions of Zn were determined, three seeds of wheat were planted in each pot and after 8 weeks, they were harvested. Results showed that all Zn fractions were increased by sewage sludge addition. Results of pot experiment indicated a significant correlation between Zn concentration in wheat with exchangeable (r=0.92**) and Zn associated with Fe and Mn oxides (r=0.76*) in control soils. In addition, significant correlation coefficient was found between Zn associated with Fe and Mn oxides and Zn uptake index (r=0.86**). Moreover, wheat responses were significantly correlated with Zn exchangeable (r=0.71*- 0.84**) in amended soils. Yield was correlated with Zn associated with carbonates and Zn associated with Fe and Mn 0.69 and 0.75, respectively. Zn uptake index was correlated with Zn associated carbonates (r=0.64*). Therefore, the exchangeable and Zn associated with Fe and Mn oxides in control soils and the exchangeable and Zn associated carbonates and Zn associated with Fe and Mn oxides in amended soils could be used as available fractions of wheat. روی، جزء‌بندی، لجن فاضلاب، گندم Zinc; Fractionation; Sewage sludge; Wheat 185 198 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1577-3&slc_lang=fa&sid=1 H. MOTAGHIAN حمیدرضا متقیان hrm_61@yahoo.com Yes shahrekord University دانشگاه شهرکرد A. Hosseinpur علیرضا حسین پور hosseinpur-a@agr.sku.ac.ir No shahrekord University دانشگاه شهرکرد F. Raiesi فایز رئیسی No shahrekord University دانشگاه شهرکرد J. Mohammadi جهانگرد محمدی No shahrekord University دانشگاه شهرکرد