fa تغییرات مکانی و پهنه‌بندی نیترات و فسفات آب زیرزمینی شهرکرد طی یک دوره پنج ساله عمومی Ggeneral پژوهشي Research روند آلودگی نیتراتی و فسفاتی آب زیرزمینی می‌تواند حاکی از نحوه مدیریت آب این منابع باشد. هدف از این پژوهش بررسی تغییرات در غلظت نیترات و فسفات و الگوهای مکانی توزیع نیترات و فسفات آبخوان شهرکرد در طی یک دوره پنج ساله است. به این منظور از 100 حلقه چاه کشاورزی در طی سال‏های 1385، 1389 و 1390 نمونه‌برداری و غلظت نیترات و فسفات اندازه‌گیری شد. از سال 1385 تا 1390 میانگین غلظت نیترات آبخوان از 18 به 27 میلی‌گرم بر لیتر و غلظت فسفات از 05/0 به 15/0میلی‌گرم بر لیتر افزایش پیدا کرده است. از بین مدل‌های مختلف واریوگرام گوسی، نمایی، کروی و خطی، مدل کروی تغییرات مکانی نیترات و فسفات در طی دوره مورد مطالعه را بهترتوجیه کرد. بررسی نقشه‌ها نشان داد که غلظت نیترات و فسفات در بخش‌های جنوبی دشت حداکثر و در بخش‌های شمالی حداقل است. به نظر می‌رسد دلیل اصلی بالا بودن غلظت نیترات و فسفات در بخش جنوبی وجود تصفیه‌خانه شهرکرد، دامداری‌های فشرده، کم عمق بودن سطح ایستابی و جهت گرادیان هیدرولیکی به این سمت از دشت باشد. مقایسه نقشه‌ها نشان داد که از سال 1385 تا 1390 از مساحت کلاس‌های با آلودگی کمتر کاسته شده و به مساحت کلاس‌های با غلظت بیشتر نیترات و فسفات افزوده شده است. Trends in groundwater pollution with nitrate and phosphate may be an indication of water resources management. The aims of this research were to determine changes in nitrate and phosphate concentration and changes in spatial variability patterns of nitrate and phosphate and distribution over a 5-year period. To do this, 100 agricultural wells were sampled in the years 2006, 2010 and 2011, and analyzed for nitrate and phosphate concentrations. From 2006 to 2011, the mean nitrate concentration increased from 18 to 27 mg/L and the mean phosphate concentration from 0.05 to 0.15 mg/L. Spatial patterns did not change, and spherical model described the patterns throughout this period. Maps showed that the nitrate and phosphate concentrations are higher in the south, and lower in the north of the aquifer. It seems that the presence of the municipality treatment plant, intensive cattle farming, shallower water-table and inward flow gradient may be the reasons for the higher concentration in the southern part of the aquifer. From the comparison of the maps, it was clear that the areas of less polluted classes had shrunk while the areas of more polluted classes had grown from 2006 to 2011. آب زیرزمینی، کریجینگ، آلودگی، واریوگرام Aquifer, Kriging, Mapping, Variogram. 63 75 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1747-1&slc_lang=fa&sid=1 E. Fathi Hafshejani الهام فتحی هفشجانی fathia52@yahoo.com No University of Shahrekord دانشگاه شهرکرد H. Beigi Harchegani حبیب الله بیگی هرچگانی beigi.habib@gmail.com Yes University of Shahrekord دانشگاه شهرکرد