fa اثر برخی ویژگی‏های خاک بر تولید رواناب و هدررفت خاک در اراضی کشاورزی حوزه آبخیز چهل‏چای استان گلستان عمومی Ggeneral پژوهشي Research فرسایش یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کیفیت و کمیت خاک است و از مهم‌ترین مسائل زیست محیطی کشورهای در حال توسعه از جمله ایران می‏باشد و می‏تواند آثار مخربی بر اکوسیستم داشته باشد. پژوهش حاضر به منظور بررسی اثر برخی ویژگی‏های خاک بر رواناب و هدررفت خاک با استفاده از شبیه‏ساز باران در اراضی کشاورزی حوزه آبخیز چهل‏چای استان گلستان انجام گرفت. به این منظور در قالب طرح کاملاً تصادفی در 36 کرت 10×10 متر از اراضی کشاورزی حوزه آبخیز چهل‏چای، میزان رواناب و هدررفت خاک در چهار تکرار به وسیله شبیه‏ساز باران با شدت ثابت 2 میلی‏متر بر دقیقه و مدت زمان 15 دقیقه اندازه‏گیری گردید. نمونه‏برداری خاک نیز به صورت همزمان در داخل هر کرت انجام شد. نمونه‏برداری‏ها در مهر ماه سال 1388 صورت گرفت. نتایج هم‌بستگی پیرسون نشان داد که از بین متغیرهای خاک، درصد آهک، سیلت و شن ریز در سطح 1 درصد هم‌بستگی مثبت و معنی‏داری با رواناب داشته‏اند. هم‌چنین مقاومت خاک سطحی در سطح 1 درصد، درصد ماده آلی و ازت نیز در سطح 5 درصد هم‌بستگی منفی و معنی‏داری با هدررفت خاک داشتند. در نهایت نتایج مدل چند متغیره نشان داد که درصد آهک تنها عامل مؤثر در شدت تولید رواناب تولیدی بوده است. هم‌چنین مقاومت خاک سطحی و درصد ماده آلی نیز از عوامل مؤثر در میزان هدررفت خاک بودند. Soil erosion is one of the most important factors affecting soil quantity and quality and is environmental problems in developing countries like Iran. It can have deteriorating effects on ecosystems. This research was carried out in farm lands of the Chehel-Chai watershed, Golestan province to investigate the effect of soil properties on runoff and soil loss. Runoff and soil loss were measured in a completely randomized design in 36 plots with 10×10 m sizes in farm lands. For this reason, this study was conducted using rainfall simulator with 2 mm/min intensity and 15 min duration in 4 replicates. Soil samples were also taken in each plot. Sampling was conducted in October 2009. Results of the Pearson correlation showed that among soil properties, the contents of the lime, silt and fine sand had positive correlations with runoff at 1% confidence level. Also, soil surface resistance at 1% confidence level, the contents of the organic matter and nitrogen at 5% confidence level had negative correlations with soil loss. Finally, the results of multiple linear models showed that the content of lime is effective in estimating runoff and soil surface resistance, and organic matter is effective in estimating soil loss. باران‏ساز، مدل چند متغیره، ویژگی‏های خاک Rainfall simulator, Multiple model, Soil properties. 173 183 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1660-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahnaz Zarea Khormizi مهناز زارع خورمیزی zarea.mahnaz@gmail.com No Ali Najafinejad علی نجفی نژاد najafinejad@yahoo.com Yes Nader Noura نادر نورا No Ataollah Kavian عطاالله کاویان No