fa اثر غلظت و زمان محلول‌پاشی کود نیتروژن بر عملکرد دانه و صفات مهم زراعی کلزا (Brassica napus L.) رقم هایولا 401 عمومی Ggeneral پژوهشي Research <span lang="FA" style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman Bold' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman Bold' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes" dir="rtl"><font face="Times New Roman"><strong>به منظور بررسی اثر محلول‌پاشی کود نیتروژن به عنوان مکمل تغذیه خاکی بر عملکرد دانه کلزا رقم هایولا 401، آزمایشی به صورت بلوک­های کامل تصادفی با 16 تیمار و سه تکرار طی سال­های زراعی 89- 1387 در اراضی شالیزاری مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) اجرا گردید. دراین آزمایش غلظت نیتروژن خالص (از منبع اوره) در دو سطح (5 و 10 در هزار) در هفت زمان محلول‌پاشی شامل: 1- مرحله 6 تا 8 برگی؛2- ساقه­رفتن؛ 3- قبل از گل‌دهی؛ 4- مرحله 6 تا 8 برگی + ساقه­رفتن؛ 5- مرحله 6 تا 8 برگی + قبل از گل‌دهی؛ 6- ساقه­رفتن + قبل از گل‌دهی؛ 7- مرحله 6 تا 8 برگی + ساقه­رفتن + قبل از گل‌دهی همراه با دو تیمار شاهد شامل بدون مصرف کود نیتروژن و کود پایه به صورت </strong></font></span><span style="POSITION: relative FONT-FAMILY: "Times New Roman Bold","serif" FONT-SIZE: 9pt TOP: 8pt mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-bidi-font-size: 11.0pt mso-bidi-font-family: Lotus mso-text-raise: -8.0pt"><shapetype id="_x0000_t75" stroked="f" filled="f" path="m@4@5l@4@11@9@11@9@5xe" o:preferrelative="t" o:spt="75" coordsize="21600,21600"><stroke joinstyle="miter" ><formulas><f eqn="if lineDrawn pixelLineWidth 0" ><f eqn="sum @0 1 0" ><f eqn="sum 0 0 @1" ><f eqn="prod @2 1 2" ><f eqn="prod @3 21600 pixelWidth" ><f eqn="prod @3 21600 pixelHeight" ><f eqn="sum @0 0 1" ><f eqn="prod @6 1 2" ><f eqn="prod @7 21600 pixelWidth" ><f eqn="sum @8 21600 0" ><f eqn="prod @7 21600 pixelHeight" ><f eqn="sum @10 21600 0" ></formulas><p ath o:connecttype="rect" gradientshapeok="t" o:extrusionok="f" ><lock aspectratio="t" v:ext="edit" ></shapetype><shape id="_x0000_i1025" style="WIDTH: 11.25pt HEIGHT: 21pt" type="#_x0000_t75"><imagedata src="file:///C:DOCUME~1publicLOCALS~1Tempmsohtmlclip11clip_image001.wmz"><strong></strong></imagedata></shape></span><span lang="FA" style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman Bold' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman Bold' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"><span dir="rtl"></span><font size="3"><font face="Times New Roman"><strong><span style="mso-spacerun: yes"> </span>در زمان کاشت،</strong></font></font></span></span><span style="POSITION: relative FONT-FAMILY: "Times New Roman Bold","serif" FONT-SIZE: 9pt TOP: 8pt mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-bidi-font-size: 11.0pt mso-bidi-font-family: Lotus mso-text-raise: -8.0pt"><shape id="_x0000_i1026" style="WIDTH: 11.25pt HEIGHT: 21pt" type="#_x0000_t75"><strong> <imagedata src="file:///C:DOCUME~1publicLOCALS~1Tempmsohtmlclip11clip_image001.wmz" ></strong></shape></span><span lang="FA" style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman Bold' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman Bold' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"><span dir="rtl"></span><font size="3"><font face="Times New Roman"><strong><span style="mso-spacerun: yes"> </span>در زمان ساقه­رفتن و</strong></font></font></span></span><span style="POSITION: relative FONT-FAMILY: "Times New Roman Bold","serif" FONT-SIZE: 9pt TOP: 8pt mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-bidi-font-size: 11.0pt mso-bidi-font-family: Lotus mso-text-raise: -8.0pt"><shape id="_x0000_i1027" style="WIDTH: 11.25pt HEIGHT: 21pt" type="#_x0000_t75"><strong> <imagedata src="file:///C:DOCUME~1publicLOCALS~1Tempmsohtmlclip11clip_image001.wmz" ></strong></shape></span><span lang="FA" style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman Bold' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman Bold' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes"><span dir="rtl"></span><span dir="rtl"><span dir="rtl"></span><strong><font size="3"><font face="Times New Roman"><span style="mso-spacerun: yes"> </span>قبل از گل‌دهی به میزان 180 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار منظور شدند. نتایج حاصل از تجزیه مرکب نشان داد که بین تیمارهای مورد آزمایش از نظر اکثر صفات مورد بررسی تفاوت معنی­داری وجود داشت. تیمار محلول­پاشی با غلظت 10 در هزار در مرحله ساقه­رفتن + قبل از گل‌دهی بیشترین طول خورجین (8/6 سانتی‌متر)، تعداد شاخه فرعی در بوته (1/7) و ارتفاع بوته (1/141 سانتی­متر) را داشت. هم‌چنین تیمار محلول­پاشی با غلظت 10 در هزار در مرحله 8-6 برگی+ساقه­رفتن + قبل از گل‌دهی، بیشترین عملکرد بیولوژیک (6/10684 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد دانه و عملکرد روغن (به ترتیب با میانگین­های 2/3686 و 3/1489 کیلوگرم در هکتار) و مدت زمان رسیدگی (202 روز) را دارا<span style="mso-spacerun: yes">  </span>بود. تیمار محلول­پاشی با غلظت 10 در هزار در مرحله ساقه­رفتن + قبل از گل‌دهی نیز تفاوت معنی­داری با محلول­پاشی 10 در هزار در هر سه مرحله نداشت. بیشترین میزان روغن دانه متعلق به تیمار شاهد صفر (44 درصد) بود. براساس نتایج این آزمایش به نظر می‌رسد که محلول‌پاشی ده در هزار کود نیتروژن مکمل در مراحل انتهایی رشد کلزا (ساقه­رفتن + قبل از گل‌دهی) باعث افزایش عملکرد دانه و روغن می‌شود.</font></font></strong></span></span><span lang="FA" style="FONT-FAMILY: "B Zar" FONT-SIZE: 10pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes" dir="rtl"> </span><b><span lang="FA" style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman Bold' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman Bold' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes" dir="rtl"><span style="mso-spacerun: yes"><font face="Times New Roman" size="3"> </font></span></span></b> In order to evaluate the effect of concentration and time of foliar spraying of nitrogen fertilizer as supplemenfary to soil nutrition on grain yield and some important traits of rapeseed (Hyola401), an experiment was conducted in complete randomized block design with 16 treatments and three replications in in 2008-2009, 2009-2010 growing seasons, and in 2003-2005 growing seasons in paddy fields of Rice Research Institute of Iran (Rasht). In this experiment, nitrogen concentration (from urea source) at two levels (5 and 100.00) and application time at seven levels including 1-seedling stage: 6-8 leaves 2: beginning of stem elongation 3: prior to flowering 4: 6-8 leaves + stem elongation 5: 6-8 leaves + prior to flowering 6: stem elongation+ prior to flowering 7: 6-8 leaves + stem elongation+ prior to flowering with two control treatments including zero nitrogen fertilizer and basal fertilization as 1/3 at seed sowing, 1/3 at stem elongation and 1/3 prior to flowering stages of 180 kg pure N ha were considered. Results of combined analysis showed significant differences between the experimental treatments in most traits. Spray application of nitrogen (100.00) in stem elongation+prior to flowering stage produced maximum silique length (6.8 cm), number of secondary branch (7.1) and plant height (141.1 cm). Also, the spray application (100.00) in 6-8 leaves+stem elongation+ prior to flowering stage had maximum biological yield (10684.6 kg.ha-1), grain and oil yields (3686.2 and 1489.3 kg.ha-1, respectively) and the maturity period (202 days). Spray application (100.00) in stem elongation+ prior to flowering stage did not induce significant difference with spray application (100.00) in the three stages. Maximum oil content was observed in control treatment (zero nitrogen fertilizer) with an average of (44 %). According to the results of the present experiment, it seems that spray application of nitrogen (100.00) at final growth stage of rapeseed (stem elongation+ prior to flowering stage) increases grain and oil yields. عملکرد دانه، کلزا، محلول‌پاشی مکمل، نیتروژن Grain yield, Rapeseed, Supplement spraying, Nitrogen. 43 53 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1069-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Rabiee محمد ربیعی rabiee_md@yahoo.co.uk Yes Rice Research Institute of Iran مؤسسه تحقیقات برنج کشور Masoud Kavosi مسعود کاوسی masoud_kavoosi2@yahoo.com No Rice Research Institute of Iran مؤسسه تحقیقات برنج کشور Hassan Shokri Vahed حسن شکری واحد shokri_v@yahoo.com No Rice Research Institute of Iran مؤسسه تحقیقات برنج کشور Pari Tousi Kehal پری طوسی کهل pari_toosi@yahoo.com No Agronomy, Fac. of Agriculture, Univ. of Guilan دانکده کشاورزی دانشگاه گیلان