fa حساسیت به فرسایش و تولید رسوب کاربری های مختلف نهشته های سازند آغاجاری عمومی Ggeneral پژوهشي Research از عوامل موثر در فرسایش خاک، زمین شناسی سطحی است که هم از حیث حساسیت به فرسایش و هم از نظر تولید رسوب قابل بررسی است. استفاده از سامانه های مختلف خاک‌ورزی پس از تغییر ناآگاهانه و غیر علمی کاربری اراضی سایر ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک را تحت تاثیر قرار می دهد. این امر به ویژه در اراضی حاشیه ای و مناطق پر شیب کوهستانی بیشتر مشهود است. در این تحقیق به منظور بررسی حساسیت به فرسایش و تلفات خاک کاربری های مختلف نهشته های سازند آغاجاری، بخشی از حوزه آبخیز مرغا شهرستان ایذه به مساحت 1609 هکتار انتخاب گردید. این تحقیق به منظور تعیین رابطه بین تلفات خاک بوسیله شبیه ساز باران با برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک مانند درصد ماسه خیلی ریز، شن، رس، سیلت، اسیدیته، هدایت الکتریکی، رطوبت، کربنات کلسیم و شوری خاک در کاربری های مختلف سازند های آغاجاری انجام گرفت. نمونه برداری با دستگاه شبیه ساز باران در 7 نقطه و با 3 بار تکرار در شدت های مختلف 75/0، 1 و 25/1 میلیمتر در دقیقه در سه کاربری مرتع، منطقه مسکونی و اراضی کشاورزی انجام شد. به منظور بررسی عوامل موثر در تلفات خاک و فرسایش پذیری، نمونه برداری از خاک در لایه 0-20 سانتی متری نیز به همان تعداد برداشت رسوب صورت گرفت. به منظور انجام کلیّه تجزیه و تحلیل‌های آماری از نرم افزار11.5 SPSS و EXCEL استفاده گردید. سپس مهمترین عوامل موثر در تولید رسوب به کمک رگرسیون چند متغیره شناسایی شدند. نتایج نشان داد که تلفات خاک و فرسایش پذیری در کاربری ها، در شدت های مختلف بارش اختلاف معنی داری با هم دارند. مدل های رگرسیونی به دست آمده نشان داد که در کاربری های مختلف، از بین عامل های اندازه گیری شده شاخص های مقادیر سیلت، ماسه خیلی ریز، آهک، شوری، اسیدیته خاک و ماده آلی بیشترین نقش را در تولید رسوب داشته اند. درصد شن در کاربری مسکونی و درصد ماسه خیلی ریز و شوری خاک و ماده آلی در کاربری زراعی بیشترین تاثیر را در تولید رسوب داشته اند. در کاربری مرتع نیز درصد رطوبت و اسیدیته خاک بیشترین نقش را در تولید رسوب دارد. The type and intensity of soil erosion in a region generally depend on climatic conditions, ups and downs, soil and land use. Of these, land use is most important. Using different systems of ploughing after unconscious and non-scientific change of land use affects soil physicochemical characteristics. This fact especially in marginal lands and mountainous regions is more visible. In order to investigate sensitivity to soil loss and erosion in various land uses of Aghajary deposits, part of Margha catchment with an area of 1609 hectares in Izeh city was selected. This was to determine the relationship between soil loss by rain simulator and some soil physicochemical characteristics like percentage of very fine sand, sand, clay, silt, pH, Ec, moisture, Calcium Carbonate and organic materials in different land uses. Then, sediment sampling in 7 points, three replicates and in various intensities of 0.75, 1 and 1.25 millimeters in minute in range, residential and agricultural land uses was done using rain simulator. In order to investigate effective factors in sediment production and erosion, samples of soil layers (in depth range of 0-20 cm meters) equal to the number of sediments were taken. For statistical analysis, EXCEL and SPSS 11.5 software were used. In total, the amount of runoff in residential land use was highest and in agriculture land use was lowest. The amount of sediment in agriculture land use was highest and in residential land use was lowest. Then, the most important factors in sediment yield were diagnosed by multi regression. The results showed that sediment yield and erodibility in land uses have meaningful differences in various intensities of precipitation. Regression models showed that in the production of sediment in various land uses, from among the measured factors, silt, sand very fine, lime, Ec, organic materials and pH had the greatest role. Sand percentage in the residential land use, and very fine sand and organic matter in agriculture land use had the most important role in sediment production. But in range land use, moisture percentage and pH had the biggest role in sediment production. تولید رسوب، سازند آغاجاری، شبیه ساز باران، فرسایش خاک، حوزه آبخیز مرغا Sediment Product, Aghajary formation, Rain simulator, Soil erosion, Margha catchments. 209 221 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1301-2&slc_lang=fa&sid=1 Hamzeh Saeidian حمزه سعیدیان hamzah.4900@yahoo.com No Hamid Reza Moradi حمیدرضا مرادی hrmoradi@modares.ac.ir Yes