fa شاخص‌های فیزیولوژیکی کمبود آهن در درختان چنار(Plantanus orintalis L.) فضای سبز شهر اصفهان عمومی Ggeneral پژوهشي Research زردبرگی آهن یکی از نارسائی‌های مهم درختان چنار فضای سبز شهر اصفهان محسوب می‌شود. قبل از به‌کارگیری روش‌های اصلاحی این زردبرگی، تعیین یک شاخص مناسب ارزیابی وضعیت آهن گیاه ضروری است. بنابراین در این مطالعه فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز، غلظت کارتنوئیدها و کلروفیل برگ به عنوان شاخص‌های فیزیولوژیکی آهن فعال در مقایسه با غلظت آهن کل برگ برای ارزیابی وضعیت آهن درختان چنار بررسی شد. برای این منظور ابتدا شدت زردبرگی ظاهری درختان چنار در مناطق مختلف مورد بررسی قرار گرفت. سپس تعداد 73 درخت با شدت زردبرگی مختلف انتخاب و در تیر ماه سال‌های 1387 و 1388 از برگ‌های پیر و جوان آنها نمونه برداری شد. بعد از آن غلظت آهن برگ، مقدار کلروفیلa و b، غلظت کارتنوئیدها و فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز برگ‌ها اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که دامنه غلظت آهن برگ درختان با شدت زردبرگی متفاوت و نیز در برگ‌های جوان و پیر گسترده بود و بین غلظت آهن برگ با شدت زردبرگی هم‌بستگی دیده نشد. هم‌چنین غلظت کلروفیلa برگ‌های با زردبرگی خیلی شدید به ترتیب بیش از 44 و 37 درصد کمتر از برگ‌های با شدت زردبرگی کم بود. غلظت کلروفیلb نیز در برگ‌های جوان (حدود 50 درصد) و پیر (حدود 37 درصد) در شرایط زردبرگی خیلی شدید کمتر از شرایط زردبرگی کم بود. غلظت کارتنوئید‌های برگ‌های جوان و پیر با شدت زردبرگی ظاهری متفاوت نیز از نظر آماری با یکدیگر اختلاف معنی‌داری داشت. هم‌چنین فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز برگ‌های جوان نیز با افزایش شدت زردبرگی کاهش یافت. براساس نتایج این پژوهش، غلظت کلروفیلa، کارتنوئیدها و فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز برگ‌ها به عنوان شاخص‌های مناسب ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای آهن، هم‌بستگی نزدیکی با شدت ظاهری زردبرگی درختان چنار داشتند. هم‌چنین، با توجه به فعالیت کم آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز، فعالیت آهن در گیاه پایین بوده و در نتیجه، کم‌بودن فعالیت آهن برگ، از دلایل احتمالی زردبرگی مشاهده شده در درختان چنار است. Iron chlorosis is an important disorder of plane trees (Plantanus orintalis L.) in green space of Isfahan city. Before using reclamation methods for correcting Fe chlorosis, it is necessary to find a suitable index for evaluating plant Fe status. Therefore, activity of glutathione peroxidase (GP) enzyme and concentration of carotenoids and chlorophyll a and b pigments, as physiological indices of active Fe, were compared to total Fe concentration in leaves to evaluate Fe status in plane trees. For this purpose, severity of chlorosis of plane trees at different regions of Isfahan city was recorded. Then, 73 trees with different severity of chlorosis symptoms were selected and their leaves were sampled on July 2009 and 2010. Concentration of Fe, chlorophyll a and b and carotenoids in leaves as well as activity of GP enzyme were measured. Results showed large variation in leaf Fe concentration between young and old leaves and also between leaves with different chlorosis severity symptoms. No correlation was found between leaf Fe chlorophyll concentration and severity of chlorosis symptoms. Also, concentrations of chlorophyll a in young and old leaves with very severe chlorosis symptoms were 44 and 37% smaller than that in young and old leaves with slight chlorosis symptoms, respectively. Concentration of chlorophyll b in young and old leaves with very severe chlorosis symptoms were 40 and 37% smaller than that in young and old leaves with slight chlorosis symptoms, respectively. Concentration of carotenoids varied among young and old leaves with different severity of chlorosis symptoms. Activity of GP in young leaves was also reduced by intensifying severity of chlorosis symptoms. According to the result of the present study, activity of GP enzyme and leaf concentration of carotenoids and chlorophyll a, as suitable physiological indices of active Fe, had close correlation with severity of Fe chlorosis in plane trees. Also, deficiency of active Fe in leaves is a probable reason of chlorosis symptoms in plane trees. آهن فعال، آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز، کلروفیل، کارتنوئید Active iron, Glutathione peroxidase enzyme, Chlorophyll, Carotenoids 19 31 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1203-1&slc_lang=fa&sid=1 Amir Hossein Khoshgoftarmanesh امیر حسین خوشگفتارمنش ahkhoshgoftar@yahoo.com No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Hamid Reza Eshghizadeh حمید رضا عشقی زاده hamid.eshghizadeh@gmail.com Yes Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Azadeh Sanaeei Stovar آزاده سنایی استوار sanaeiazadeh@yahoo.com No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان M. S. Mirlohi مائده السادات میرلوحی mm.bluesky@yahoo.com No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان M. Taban مریم تابان No