جلد 30، شماره 1 - ( علوم آب و خاک- بهار 1405 )
جلد 30 شماره 1 صفحات 144-133 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Vaezi A R, Akbari S, Haghshenas F. Investigating the Soil Susceptibility to Splash Erosion in Drylands in the Semi-Arid Region of Northwestern Iran. jwss 2026; 30 (1) :133-144
URL: http://jstnar.iut.ac.ir/article-1-4520-fa.html
URL: http://jstnar.iut.ac.ir/article-1-4520-fa.html
واعظی علی رضا، اکبری سعیده، حق شناس فرشته. بررسی حساسیت خاک به فرسایش پاشمانی در کشتزارهای دیم منطقه نیمه خشک در شمال غربی ایران. علوم آب و خاک. 1405; 30 (1) :133-144
گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. ، vaezi.alireza@gmail.com
چکیده: (107 مشاهده)
فرسایش پاشمانی، مرحله آغازین فرسایش خاک توسط آب است که میتواند به طور قابل توجهی تحت تأثیر ویژگیهای خاک قرار گیرد. شدت این نوع فرسایش خاک در کشتزارهای دیم مناطق نیمهخشک به دلیل پوشش گیاهی پراکنده، بهویژه در مراحل اولیه رشد گیاه بالا است. این مطالعه با هدف بررسی نقش ویژگیهای خاک در فرسایش پاشمانی در کشتزارهای منطقه نیمهخشک انجام شد. نمونههافرسایش پاشمانی، مرحله آغازین فرسایش خاک توسط آب است که میتواند به طور قابل توجهی تحت تأثیر ویژگیهای خاک قرار گیرد. شدت این نوع فرسایش خاک در کشتزارهای دیم مناطق نیمهخشک به دلیل پوشش گیاهی پراکنده، بهویژه در مراحل اولیه رشد گیاه زیاد است. این مطالعه با هدف بررسی نقش ویژگیهای خاک در فرسایش پاشمانی در کشتزارهای منطقه نیمهخشک انجام شد. نمونههای خاکدانهها با قطر 6 تا 8 میلیمتر از سطح خاک (عمق 30-0 سانتیمتر) از 30 کشتزار دیم با سه تکرار برداشت شدند. خاکدانهها در کاسه های پاشمانی ریخته شده و به مدت 30 دقیقه در معرض بارندگی شبیهسازیشده با شدت 60 میلیمتر در ساعت قرار گرفتند. ویژگیهای مختلف خاک در 90 نمونه خاک تعیین شدند. بر اساس نتایج، بیشترین شدت فرسایش پاشمانی در خاکهای با بافت لومرسی (g.m⁻².s⁻¹ 0021/ 0) و کمترین مقدار آن در خاکهای با بافت شنلومی (g.m⁻².s⁻¹ 0/0008) دیده شد. فرسایش پاشمانی به طور معنیداری تحت تأثیر توزیع اندازه ذرات قرار گرفت؛ بهطوری که همبستگیهای مثبتی با سیلت (0/43=r)، رس (0/44=r) و رس قابل پراکنش (0/47=r) یافت شد؛ درحالیکه همبستگیهای منفی با شن (0/46- =r) و سنگریزه (0/53- =r) داشت. علاوه بر این، فرسایش پاشمانی به طور قابل توجهی تحت تأثیر ماده آلی (0/23- =r)، کربنات کلسیم (0/22- =r)، چگالی ظاهری (0/60- =r)، پایداری خاکدانه (0/44- =r) و هدایت هیدرولیکی (0/44- =r) قرار گرفت. این مطالعه نشان داد که کشتزارهای دیم دارای خاک با بافت خاکریز و مقدار اندک ماده آلی و آهک، حساسیت بیشتری به فرسایش پاشمانی در مناطق نیمهخشک دارند.ی خاکدانهها با قطر 6 تا 8 میلیمتر از سطح خاک (عمق 0-30 سانتیمتر) از 30 کشتزار دیم با سه تکرار برداشت شدند. خاکدانهها در کاسههای پاشمانی ریخته شده و به مدت 30 دقیقه در معرض بارندگی شبیهسازیشده با شدت 60 میلیمتر در ساعت قرار گرفتند. ویژگیهای مختلف خاک در 90 نمونه خاک تعیین شدند. براساس نتایج، بالاترین شدت فرسایش پاشمانی در خاکهای با بافت لومرسی (g.m⁻².s⁻¹0/0021) و کمترین مقدار آن در خاکهای با بافت شنلومی (g.m⁻².s⁻¹ 0/0008) مشاهده شد. فرسایش پاشمانی به طور معنیداری تحت تأثیر توزیع اندازه ذرات قرار گرفت؛ به طوری که همبستگیهای مثبتی با سیلت (0/43=r)، رس (0/44=r) و رس قابل پراکنش (0/47=r) یافت شد، در حالی که همبستگیهای منفی با شن (0/46- =r) و سنگریزه (0/53- =r) داشت. علاوه بر این، فرسایش پاشمانی به طور قابل توجهی تحت تأثیر ماده آلی (0/23- =r)، کربنات کلسیم (022- =r)، چگالی ظاهری (0/60- =r)، پایداری خاکدانه (0/44- =r) و هدایت هیدرولیکی (0/44- =r) قرار گرفت. این مطالعه نشان داد که کشتزارهای دیم دارای خاک با بافت خاکریز و مقدار اندک ماده آلی و آهک، حساسیت بیشتری به فرسایش پاشمانی در مناطق نیمهخشک دارند.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
