Journal of Water and Soil Science

fa برآورد فرسایندگی باران در ایران Estimation of Rainfall Erosivity in Iran عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">فرسایندگی از عوامل اصلی مدل های فرسایش خاک است. با اینکه ایران از دیدگاه اقلیمی عمدتاً گرم و خشک است، اما بارندگی های بسیار شدید و بارندگی های بسیار سنگین که به دفعات بسیار کم در این گونه اقلیمها رخ می دهد، می تواند زیان سنگینی به منابع خاک وارد آورد. در معادله جهانی تلفات خاک فرسایندگی باران بر پایه شدت بارندگی محاسبه می شود. داده های بارندگی ساعتی ERA5 به مدت 45 سال برای محاسبه فرسایندگی باران در ایران به کار گرفته شد. پردازش این داده ها نشان داد که تعداد رویدادهای بارشی در ایران پراکنش مکانی بسیار ناهمگونی دارد. ایران مرکزی با کمتر از 20 رویداد در سال و کرانه های خزر با نزدیک به 450 رویداد در سال دو اقلیم بارشی متباین را به نمایش می گذارند. کرانه های خزر و بلندی های زاگرس در هر رویداد بارشی چیزی کمتر از ده میلیمتر بارش دریافت می کنند که باز در تباین با ایران مرکزی است. میانگین دوام هر رویداد بارشی روی این دو قلمرو نیز نزدیک به ده ساعت است. در کرانه های خزر منبع رطوبتی دریای خزر و روی زاگرس بلند منبع رطوبتی دریای عرب، تداوم و مقدار بارش دریافتی در هر رویداد بارشی را تبیین میکند. شدت رویدادهای بارشی در غرب زاگرس و سراسر کرانه های جنوبی ایران در تباین با دیگر بخش های کشور است. سازوکار تزریق رطوبت از روی دریای عرب به درون ایران شدت این بارندگی ها را تبیین می کند. فرسایندگی باران در بیشتر نقاط ایران بسیار کوچک است؛ اما زاگرس، کرانه های خزر و برخی کوهستان ها فرسایندگی بزرگ نشان می دهند. میانگین فرسایندگی ایران بر پایه داده های یک ساعته و بدون اعمال ضریب اصلاحی نزدیک به 80 مگاژول میلیمتر بر هکتار ساعت سال است.  </div> <div style="text-align: justify;">Rainfall erosivity is a key factor in soil erosion models. Although Iran’s climate is predominantly hot and dry, the occurrence of intense and heavy rainfall events, although infrequent, can cause significant damage to soil resources. In the Universal Soil Loss Equation, rainfall erosivity is calculated based on rainfall intensity. In this study, 45 years of hourly rainfall data from the ERA5 reanalysis dataset were used to estimate rainfall erosivity across Iran. The results revealed that the spatial distribution of rainfall events in Iran is highly heterogeneous. Central Iran, with fewer than 20 rainfall events per year, and the Caspian Sea coast, with nearly 450 events per year, represent two contrasting rainfall regimes. Both the Caspian coast and the Zagros highlands receive slightly less than 10 mm of rainfall per event, while the mean duration of rainfall events in these regions is approximately 10 hours. On the Caspian coast, moisture originating from the Caspian Sea, and over the Zagros Mountains, moisture originating from the Arabian Sea, contribute to the observed rainfall duration and amount per event. Rainfall event intensity in the western Zagros and along the entire southern coast of Iran is considerably higher than in other parts of the country. The transport of moisture from the Arabian Sea into Iran contributes to the high intensity of rainfall events in these regions. Rainfall erosivity is very low across most parts of Iran; however, the Zagros Mountains, the Caspian coast, and some mountainous areas exhibit relatively high levels of erosivity. The mean annual rainfall erosivity over Iran is approximately 80 <m:omath><m:r><m:rpr><m:scr m:val="roman"><m:sty m:val="p"></m:sty></m:scr></m:rpr></m:r><m:ssup><m:ssuppr><m:ctrlpr></m:ctrlpr></m:ssuppr><m:e><m:r><m:rpr><m:scr m:val="roman"><m:sty m:val="p"></m:sty></m:scr></m:rpr></m:r></m:e><m:sup><m:r><m:rpr><m:scr m:val="roman"><m:sty m:val="p"></m:sty></m:scr></m:rpr></m:r></m:sup></m:ssup><m:r><m:rpr><m:scr m:val="roman"><m:sty m:val="p"></m:sty></m:scr></m:rpr></m:r><m:ssup><m:ssuppr><m:ctrlpr></m:ctrlpr></m:ssuppr><m:e><m:r><m:rpr><m:scr m:val="roman"><m:sty m:val="p"></m:sty></m:scr></m:rpr></m:r></m:e><m:sup><m:r><m:rpr><m:scr m:val="roman"><m:sty m:val="p"></m:sty></m:scr></m:rpr></m:r></m:sup></m:ssup><m:r><m:rpr><m:scr m:val="roman"><m:sty m:val="p"></m:sty></m:scr></m:rpr></m:r><m:ssup><m:ssuppr><m:ctrlpr></m:ctrlpr></m:ssuppr><m:e><m:r><m:rpr><m:scr m:val="roman"><m:sty m:val="p"></m:sty></m:scr></m:rpr></m:r></m:e><m:sup><m:r><m:rpr><m:scr m:val="roman"><m:sty m:val="p"></m:sty></m:scr></m:rpr></m:r></m:sup></m:ssup></m:omath>  MJ.mm.ha-1.h-1.y-1.  </div> مدل جهانی تلفات خاک, فرسایندگی باران, فرسایش خاک, ایران USLE, Rainfall erosivity, Soil erosion, Iran 133 142 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-7510-1&slc_lang=fa&sid=1 ُSeyed Abolfazl Masoodian سیدابوالفضل مسعودیان s.a.masoodian@geo.ui.ac.ir Yes Department of Climatology, Faculty of Geography and Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran. گروه آب و هواشناسی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.