fa شاخص زیستی برگ برخی درختان بومی (برهان، کهور، اوکالیپتوس) شهر اهواز برای پایش فلز نیکل عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">نیکل یکی از فلزات ضروری برای موجودات زنده است که در گیاهان نقش زیستی دارد و انباشت آن در غلظت‌های زیاد سبب سمیت و بیماری می‌شود. این پژوهش با هدف ارزیابی نیکل با استفاده از شاخص زیستی برگ برهان (Albizia lebbeck)، کهور (Prosopis cineraria) و اوکالیپتوس (Eucalyptus globulus) شهر اهواز انجام شد. نمونه‌های برگ (126 نمونه) و نمونه‌های خاک (63 نمونه) از هفت ایستگاه در سطح شهر اهواز در فصل تابستان 1404&nbsp; تهیه شدند. هضم شیمیایی نمونه‌های برگ و خاک به ترتیب به روش‌های جانسون و EPA3050 انجام شد. برای اندازه گیری فلز نیکل از روش جذب اتمی استفاده شد. غلظت نیکل در برگ‌های گونه اوکالیپتوس، برهان و کهور اختلاف معنی داری وجود داشت (p<0/05)؛ اما غلظت نیکل در نمونه های خاک اختلاف معنی داری نداشت (p<0/05). بیشترین و کمترین میانگین غلظت نیکل در برگ شسته‌نشده و برگ شسته‌شده درخت برهان به ترتیب 36/2 و 10/3 میلی گرم بر کیلوگرم به دست آمد. همچنین بیشترین و کمترین مقادیر نیکل در نمونه‌های خاک پای درختان 57/36 و 44/1 میلی گرم بر کیلوگرم بود. بیشترین میزان فاکتور انتقال فلز نیکل مربوط به برگ درخت برهان (0/446) و کمترین فاکتور انتقال فلز نیکل نیز در برگ درخت اوکالیپتوس (0/203) به دست آمد. مقادیر فاکتور انتقال فلز نیکل در برگ درختان برهان، کهور و اوکالیپتوس و رگرسیون خطی فلز نیکل در برگ شسته‌شده و برگ شسته‌نشده درختان مورد مطالعه نشان دهنده جذب این فلز از آلاینده های موجود در هوا بوده و به نظر می رسد احتمالا انباشت نیکل از خاک پای درختان به برگ بسیار کم است.</div> <div style="text-align: justify;">Nickel (Ni) is an essential element for living organisms and plays important biological roles in plants; however, its accumulation at high concentrations can cause toxicity and adverse effects. This study aimed to evaluate nickel accumulation using the leaves of Albizia lebbeck, Prosopis cineraria, and Eucalyptus globulus as biological indicators in Ahvaz City during the summer of 2025. A total of 126 leaf samples and 63 soil samples were collected from seven stations across Ahvaz City. Chemical digestion of the leaf and soil samples was performed using the Johnson and EPA 3050 methods, respectively. Nickel concentrations were determined using atomic absorption spectrometry. Significant differences were observed in Ni concentrations among the leaves of Albizia lebbeck, Prosopis cineraria, and Eucalyptus globulus (P < 0.05), whereas no significant difference was observed in Ni concentrations among the soil samples (P > 0.05). The highest and lowest Ni concentrations in the unwashed and washed leaves of Albizia lebbeck were 36.2 and 10.3 mg kg⁻&sup1;, respectively. The highest and lowest Ni concentrations in the soil samples collected from the tree rhizospheres were 57.36 and 44.1 mg kg⁻&sup1;, respectively. The highest Ni transfer factor was observed in Albizia lebbeck leaves (0.446), whereas the lowest was observed in Eucalyptus globulus leaves (0.203). The Ni transfer factors for the leaves of Albizia lebbeck, Prosopis cineraria, and Eucalyptus globulus, together with the linear regression analysis of Ni concentrations in washed and unwashed leaves, indicate that atmospheric deposition may be an important source of Ni accumulation in the leaves. In contrast, the contribution of soil-derived Ni to leaf accumulation appears to be relatively low.</div> برگ درختان, فلز نیکل, اوکالیپتوس, برهان, کهور Tree leaves, Nickel metal, Albizia lebbeck, Prosopis cineraria, Eucalyptus globulus 193 206 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-7501-1&slc_lang=fa&sid=1 Raziyeh Mashalpour Fard راضیه مشعل پور فرد Rmashalpoor@yahoo.com No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Maryam Mohammadi Rouzbahani مریم محمدی روزبهانی Mmohammadiroozbahani@iau.ac.ir Yes Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Sima Sabzalipour سیما سبزعلیپور shadi582@yahoo.com No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Sina Attarroshan سینا عطارروشن Sina_2934@yahoo.com No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Roshna Behbash روشنا بهباش behbash@iau.ac.ir No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.