fa ارزیابی مدل MPSIAC و اثر تغییر کاربری بر میزان بار رسوب/فرسایش در زیرحوضه گوهرباران، استان چهارمحال‌وبختیاری عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">فرسایش آبی مسئله مهمی در ایران است و به دلیل نبود داده های معتبر و کافی برای شناسایی مناطق مستعد فرسایش استفاده از مدل‌ها اجتناب ناپذیر است. این پژوهش برای ارزیابی مدل MPSIAC در زیرحوضه گوهرباران واقع در استان چهارمحال‌ و بختیاری طراحی شده است. برای تحقق این هدف رسوبات مخزن سد گهرباران پس از تخلیه آب نقشه برداری و اندازه گیری شد. با استفاده از تصاویر ماهواره Landsat-8 اثر تغییر کاربری سرزمین بر فرسایش بررسی شد. طی فعالیت میدانی 37 نمونه خاک سطحی (20-0 سانتی‌متری) برداشته شد و بعد از تیمارهای اولیه برای تجزیه فیزیکی و شیمیایی استفاده شدند. برای تعیین نه عامل مدل MPSIAC از داده های کتابخانه ای، میدانی و آزمایشگاهی استفاده شد. مقایسه زمانی نقشه های کاربری نشان داد طی 20 سال (1393-1373) کیفیت مراتع بهبود یافته و وسعت باغات دو برابر شده است. آزمون حساسیت آشکار کرد که مدل MPSIAC بیشترین و کمترین حساسیت را به ترتیب به عامل فرسایش رودخانه ای و خاک داشت. اندازه گیری رسوب مشخص کرد که رسوب دهی ویژه در دوره ۲۶ساله (1393-1367)<b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;">&nbsp;</span></span><span style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman Bold&quot;,serif">&nbsp;t.ha^-1.y^-1 </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;">11/6&nbsp;</span></span></b>بود؛ درحالی‌که رسوب دهی ویژه پیش بینی‌شده مدل <b><span style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman Bold&quot;,serif">ha^-1.y^-1</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;">&nbsp;5/97&nbsp;</span></span></b>بود. برخلاف دستاورد دیگر پژوهشگران کم‌برآوردی رسوب توسط مدل لزوم کالیبراسیون مدل MPSIAC را قبل از کاربرد آن در محیط های مشابه را آشکار میکند</div> <div style="text-align: justify;">Water erosion is a great issue in Iran, and due to a lack of reliable and sufficient data for the recognition of vulnerable areas, using models is inevitable. This study was designed for the evaluation of the MPSIAC model in the subbasin of Goharbaran in Chaharmahal va Bakhtiari province. The sediments of the reservoir were surveyed and measured after exhausting the water. Landsat-8 data were applied to study land use changes on soil erosion. During intensive fieldwork, 37 surficial (0-20 cm) soil samples were collected and, after pretreatment, were used for some soil physical and chemical analyses. For the determination of 9 MPSIAC factors, we used library, field, and laboratory data. Multitemporal analysis showed that the quality of rangelands has increased, and the surface area of orchards was doubled within 20 years (1994-2014). Sensitivity analysis indicated that the MPSIAC model was highly sensitive to the river erosion factor, while the least sensitive factor was soil. The sensitivity of the model to the runoff specific peak and soil silt percentage was also very high. Application of the MPSIAC model showed that 48% of soils were in moderate and 36% of soils were in severe sediment yield rate classes. Results of sediment measurements indicated that the specific sediment yield was 11.76 t.ha-1.y-1 during 26 years (1988-2014), while the forecasted value by the MPSIAC model was 5.97 t.ha-1.y-1 Despite others&#39; findings, a lower estimation of the model revealed the need for MPSIAC model calibration before using it in similar environments.</div> بار رسوب, مدل MPSIAC, تغییر کاربری سرزمین, زیرحوضه گهرباران, استان چهارمحال و بختیاری Sediment load, MPSIAC model, Land use change, Goharbaran subbasin, Chaharmahal va Bakhtiari Province 165 176 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3220-3&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Naderi Khorasgani مهدی نادری خوراسگانی khnaderi@yahoo.com Yes Department of Soil Science and Engineering, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Zahra Ghanavati Behbahani زهرا قنواتی بهبهانی Zahra.ghanavati68@gmail.com No Department of Soil Science and Engineering, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Rohollah Fattahi روح الله فتاحی fattahi@sku.ac.ir No Department of Water Science and Engineering, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Hossein Samadi Brojeni حسین صمدی بروجنی samadi153@yahoo.com No Department of Water Science and Engineering, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.